Philíppin bày tỏ quan ngại về việc 30 chiếc tàu của Trung Quốc đậu ở gần một bờ đá trong vùng một số đảo đang có tranh chấp mà Trung Quốc đòi chủ quyền một phần ở Biển Ðông. Những chiếc tàu này từ đảo Hải Nam đến hôm 15/7, chỉ vài ngày sau khi một diễn đàn khu vực đầy sôi nổi kết thúc mà không đạt được sự đồng thuận về cách thức giải quyết các tranh chấp lãnh hải trong vùng.
Các hãng tin Trung Quốc nói đi kèm theo đoàn tàu đánh cá gần Bãi đá Chữ Thập là một tàu hộ tống có trọng tải 3.000 tấn và một tàu của chính phủ làm công tác bảo vệ. "Nhật báo Trung Quốc" nói đây là đoàn tàu lớn nhất phát xuất từ tỉnh Hải Nam để thực hiện cuộc đánh bắt cá hàng năm.
Bộ Ngoại giao Philíppin đã tức thời phản ứng trước các bản tin và công bố một thông cáo về vụ những chiếc tàu đến gần bãi đá Chữ Thập. Phát biểu với các phóng viên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Philíppin Raul Hernandez nói: “Nếu những chiếc tàu cá này đi vào vùng đặc quyền kinh tế của chúng tôi thì chúng tôi sẽ phản đối, bởi vì đó là vùng đặc quyền kinh tế của chúng tôi và chỉ có người Philíppin mới có quyền chủ quyền để thăm dò, khai thác và quản lý tài nguyên ở đó. Chúng tôi yêu cầu Trung Quốc tôn trọng quyền chủ quyền của Philíppin”. Ông cho biết lực lượng tuần duyên của Philíppin sẽ kiểm tra vị trí của các tàu cá Trung Quốc trên Biển Đông, để đảm bảo rằng chúng không xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế rộng 200 hải lý của nước này.
Theo chuyên gia phân tích Carl Thayer chuyên về các vấn đề an ninh ở vùng Biển Đông tại trường Ðại học New South Wales thuộc Học viện Quốc phòng Ôxtrâylia, thông điệp của Philíppin gửi cho Trung Quốc là một “sự đáp ứng ồ ạt”. Ông Thayer nói: “Philíppin càng phản đối, Trung Quốc càng đáp lại bằng những đường lối tinh ranh. Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) luôn ở hậu cảnh, chưa trực tiếp can dự”.
Ông Thayer cho rằng kết quả diễn đàn khu vực của Hiệp hội các Quốc gia Ðông Nam Á (ASEAN) ở Phnôm Pênh (Campuchia) hồi tuần trước là một thí dụ cho thấy Trung Quốc nắm lợi thế mà không cần sự can dự của PLA. Lần đầu tiên trong lịch sử 45 năm, ASEAN đã kết thúc một hội nghị mà không đưa ra một thông cáo chung. Theo giới chức Philíppin, vụ giằng co kéo dài nhiều tháng giữa Philíppin và Trung Quốc về một bãi cạn mà Philíppin nhận chủ quyền đã được bàn đến nhiều lần trong suốt cuộc hội thảo 4 ngày. Tuy nhiên, Campuchia - nước đang giữ chức Chủ tịch ASEAN, đồng thời là một đồng minh của Trung Quốc - không muốn đưa vấn đề này trong một thông cáo chung.
Ông Thayer giải thích: “Một số nước thành viên ASEAN không can dự vào vụ này và chỉ muốn đứng đằng sau". Ngoài Philíppin, các nước thành viên ASEAN khác là Việt Nam, Malaixia và Brunây cũng đòi chủ quyền một số vùng trong Biển Ðông. Trung Quốc nhận chủ quyền gần như toàn bộ vùng biển này - nơi có nguồn cá phong phú, các tuyến hàng hải nhộn nhịp và có khả năng chứa các trữ lượng lớn về dầu khí.
Cách đây 10 năm, ASEAN và Trung Quốc đã ký một bộ quy tắc ứng xử, hứa hẹn sẽ giải quyết những bất đồng về biển một cách êm thấm. Nhưng trong khi nhiều nước muốn giải quyết các vụ tranh chấp qua các cuộc đàm phán đa phương, Trung Quốc lại muốn giải quyết với các nước đòi chủ quyền trên căn bản từng nước một.
Theo ông Thayer, trong bối cảnh Trung Quốc sắp chuyển qua một ban lãnh đạo mới trong 6 tháng nữa, nước này có thể tiếp tục lợi dụng điều ông gọi là tình trạng “rối loạn” của ASEAN.
Tranh chấp Biển Đông: "Philíppin phản đối ồ ạt, Trung Quốc đáp lại tinh ranh"
