Với đầu đề trên, báo "Thương gia" (Nga) ngày 17/7 đăng bài nêu rõ: Những đối thủ cũ của thời kỳ Chiến tranh Lạnh gồm Nhật Bản và Việt Nam đang đoàn kết lại để ngăn chặn và đối phó với Trung Quốc. Trong chuyến thăm Hà Nội vừa qua của Ngoại trưởng Nhật Bản Koichiro Gemba, hai bên đã thỏa thuận sẽ hợp tác nhằm bảo đảm an ninh hàng hải tại những khu vực đang tranh chấp với Bắc Kinh. Nhằm tìm kiếm đối tác chiến lược mới, Tôkiô cam kết sẽ giúp đỡ Hà Nội thành lập Cơ quan bảo vệ bờ biển và phối hợp khai thác đất hiếm ở Việt Nam với mục tiêu phá vỡ thế độc quyền của Trung Quốc trong lĩnh vực này. Chuyến thăm Việt Nam của Ngoại trưởng Gemba diễn ra vào thời điểm bùng nổ tranh chấp giữa Nhật Bản và Trung Quốc xung quanh chủ quyền của quần đảo Senkaku.
Bài báo nhấn mạnh chuyến thăm Hà Nội của Ngoại trưởng Gemba là hoạt động tiếp theo trong các nỗ lực của các cường quốc khu vực nhằm ngăn chặn các cuộc tranh chấp lãnh thổ và xung đột khu vực mà Hội nghị cấp cao Hiệp hội các Quốc gia Đông-Nam Á (ASEAN) đã đề cập suốt tuần qua tại Phnôm Pênh. Cuộc hội đàm giữa Ngoại trưởng Gemba và người đồng cấp nước chủ nhà Phạm Bình Minh đã đặt nền móng cho mối quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước trong bối cảnh xuất hiện những nguy cơ và thách thức mới.
Theo bài báo, mặc dù hai Bộ trưởng Phạm Bình Minh và Gemba không đưa ra những tuyên bố trực tiếp chỉ trích Trung Quốc, nhưng nội dung cuộc hội đàm giữa họ mang mục đích "vô hiệu hóa sức mạnh ngày càng tăng của Bắc Kinh". Trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng trắng trợn nêu tham vọng lãnh thổ đối với khu vực Biển Đông mà nhiều nước khác cũng đòi chủ quyền, thì cuộc hội đàm tại Hà Nội càng có ý nghĩa quan trọng. Bộ trưởng Phạm Bình Minh đã kêu gọi các nước hữu quan soạn thảo và thông qua một văn kiện có giá trị pháp lý nhằm điều chỉnh mọi hoạt động trong các vùng biển tranh chấp. Điều này càng có ý nghĩa quan trọng với Việt Nam trong bối cảnh mới đây Hà Nội đã ký với hai tập đoàn dầu-khí Nga gồm Gazprom và Zarubezhneft các hiệp định tương ứng cũng như có kế hoạch gia hạn hợp đồng với Công ty ONGC Videsh Limited của Ấn Độ về thăm dò và khai thác dầu-khí ở vùng thềm lục địa thuộc Biển Đông mà Bắc Kinh cũng đòi chủ quyền.
Bài báo khẳng định trong chuyến thăm Hà Nội vừa qua của Ngoại trưởng Gemba, hai bên đã đạt được thỏa thuận về việc Nhật Bản sẵn sàng giúp Việt Nam tăng cường tiềm lực Hải quân, thành lập lực lượng bảo vệ bờ biển hiện đại và giúp đào tạo đội ngũ sĩ quan-binh lính cho lực lượng này. Một phương hướng đầy triển vọng của quan hệ hợp tác Nhật-Việt là khai thác đất hiếm trong khuôn khổ dự án liên doanh Đông Pao ở phía Bắc Việt Nam. Việc ký hiệp định liên quan là thêm một kết quả cho chuyến thăm Việt Nam của Ngoại trưởng Nhật Bản. Hai bên sẽ bắt đầu khai thác đất hiếm từ năm 2013 và mỏ đất hiếm của Việt Nam sẽ bảo đảm 20% nhu cầu của nền công nghiệp Nhật Bản về nguyên liệu này. Hiện Bắc Kinh kiểm soát tới 90% tổng trữ lượng đất hiếm của thế giới và từ năm 2010 Bắc Kinh đã tuyên bố siết chặt việc kiểm soát quá trình xuất khẩu nguyên liệu quý này, ảnh hưởng không nhỏ tới các ngành sản xuất có trình độ khoa học-công nghệ cao của Tôkiô. Việc thực hiện dự án Đông Pao sẽ phá vỡ thế độc quyền của Trung Quốc trên thị trường đất hiếm.
Nhật Bản đề nghị Việt Nam liên minh để đối phó với Trung Quốc
