Ngày 12/7, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã kêu gọi các nước có tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông không nên dùng những lời lẽ đe dọa và có những hành động dọa dẫm tại vùng biển giàu dầu khí này. Đây rõ ràng là một sự ám chỉ gián tiếp đến Trung Quốc.
Bà Clinton cho biết Mỹ muốn tất cả các bên liên quan cùng ngồi vào bàn đàm phán để giải quyết cuộc tranh chấp này - một lập trường chắc chắn sẽ khiến Trung Quốc thất vọng vì nước này muốn giải quyết vấn đề Biển Đông theo con đường song phương. Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á ở Phnôm Pênh, bà Clinton nói: "Chúng tôi cho rằng các quốc gia trong khu vực nên hợp tác về mặt ngoại giao để giải quyết các tranh chấp mà không cần dùng tới các biện pháp cưỡng chế, đe dọa hay vũ lực. Các vấn đề như quyền tự do hàng hải và khai thác các nguồn tài nguyên trên biển phù hợp với luật pháp thường liên quan đến một khu vực rộng lớn. Việc các quốc gia chỉ song phương giải quyết các vấn đề như vậy có thể dẫn tới tình trạng lộn xộn và thậm chí là xung đột". Đồng thời, một lần nữa bà thúc giục các quốc gia nhanh chóng thúc đẩy tiến trình thông qua "Quy tắc ứng xử ở Biển Đông" (COC) đã bị trì hoãn từ lâu nhằm tránh tình trạng "lộn xộn và thậm chí là xung đột" về quyền đánh bắt cá và đi lại trên Biển Đông giàu tài nguyên.
Bà Clinton gặp Ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Trì tại Hội nghị Thượng đỉnh an ninh châu Á được tổ chức ở Campuchia. Nhà ngoại giao hàng đầu này của Mỹ muốn tránh làm cho mối quan hệ Mỹ-Trung "lên men" trong bối cảnh giữa Trung Quốc và các quốc gia láng giềng đang tồn tại nhiều vấn đề gây tranh cãi.
Ngày 12/7, Trung Quốc cho biết nước này sẵn sàng "tăng cường" đối thoại với Mỹ, trong bối cảnh bà Clinton và người đồng cấp Trung Quốc gặp nhau bên lề hội nghị thượng đỉnh khu vực châu Á. Ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Trì nói: "Quan hệ Trung-Mỹ tiếp tục đạt được những tiến bộ trong năm nay" và cho biết hai bên đã nhất trí "tăng cường đối thoại.... để tiếp tục tìm kiếm những điểm chung".
Theo giới phân tích, có lẽ bà Clinton đang tìm cách cân bằng giữa sự ủng hộ của Mỹ đối với các nước như Nhật Bản, Philíppin và Việt Nam - vốn đang rất giận dữ trước các hành động hung hăng của Trung Quốc tại những vùng biển bị tranh chấp - với các nỗ lực thuyết phục Bắc Kinh có những hành động hợp lý.
Việt Nam, Philíppin, Malaixia và các quốc gia khác đang có những tuyên bố chủ quyền chồng chéo tại Biển Đông - khu vực giàu tài nguyên và là tuyến đường biển quan trọng của nhiều quốc gia. Tuy nhiên, Bắc Kinh một mực khẳng định rằng phần lớn Biển Đông thuộc sở hữu của Trung Quốc.
Trung Quốc cho biết nước này sẵn sàng thảo luận một bộ quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông, nhưng chỉ ở mức hạn chế nhằm tăng cường lòng tin của các bên. Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn muốn song phương giải quyết các tranh chấp chủ quyền, chủ yếu là bởi Bắc Kinh có thể sử dụng ảnh hưởng to lớn về mặt kinh tế để gây áp lực với các quốc gia láng giềng nhỏ bé hơn tại bàn đàm phán.
Trong một tuyên bố được đưa ra vào cuối ngày 11/7, Trung Quốc cho biết một số quốc gia thành viên của Hiệp hội Các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã đề xuất tiến hành thảo luận về "Quy tắc ứng xử ở Biển Đông", trong khi đó Bắc Kinh cho rằng việc thảo luận này chỉ được tiến hành "khi các điều kiện chín muồi".
Philíppin đang đi đầu trong nỗ lực thúc đẩy ASEAN đoàn kết để thuyết phục Trung Quốc chấp nhận một bộ quy tắc ứng xử dựa theo luật Biển của Liên hợp quốc.
Ngoại trưởng Mỹ gián tiếp cảnh báo Trung Quốc về vấn đề Biển Đông
