- Thái Lan sẽ trở thành điều phối viên ASEAN – Trung Quốc trong vòng ba năm tới kể từ cuối tháng 7 này. Liệu Thái Lan sẽ thể hiện khả năng giải quyết tranh chấp Biển Đông như thế nào mà không làm gián đoạn sự ổn định trong khu vực?
Ngoại trưởng Thái Lan Surapong Towijakchaikul (trái) trao đổi với Thủ tướng Campuchia Hun Sen (giữa) và ngoại trưởng Indonesia Marty Natalegawa. Thái Lan muốn áp dụng cách thức giải quyết tranh chấp ở đền Preah Vihear vào vấn đề ASEAN. Ảnh: Reuters |
Theo bình luận của nhà báo Thanida Tansubhapol chuyên theo dõi vấn đề ASEAN của tờ Bangkok Post, ưu tiên hành động của Thái Lan trong ba năm tới rất rõ ràng: nước này cần làm việc với Trung Quốc để bảo đảm Trung Quốc thống nhất và ký kết Bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC). Còn việc bộ quy tắc có đạt được hay không trong ba năm tới là vấn đề cần theo dõi.
Nhà báo Thanida cho rằng trong vai trò điều phối viên, Thái Lan ít nhất phải giúp xây dựng lòng tin giữa các thành viên ASEAN và đối tác trong các cuộc đối thoại, thúc đẩy sự tin tưởng giữa những quốc gia có liên quan trong tranh chấp Biển Đông để giải toả căng thẳng trong khu vực, đồng thời làm việc chặt chẽ với Trung Quốc để chứng minh cho người bên ngoài – như nước Mỹ – thấy là ASEAN có thể tự mình quản lý xung đột.
Trong vai trò này, nhà báo Thanida nói Thái Lan phải giữ được sự trung lập và hành động như người hoà giải để làm dịu các bên. Điều này đặc biệt quan trọng khi hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần 45 không đưa ra được thông cáo chung. Lý do là Asean không đồng thuận về nội dung có đề cập đến những vụ việc vừa qua ở Biển Đông hay không. Nhiệm vụ mang ASEAN và Trung Quốc ngồi lại vào bàn đàm phán được đánh giá là khó khăn. Cuộc thảo luận về COC giữa hai bên khó có thể diễn ra vào tháng 9 như kế hoạch, vì Bắc Kinh đã tuyên bố sẽ chỉ xem xét nghiêm túc vấn đề vào thời điểm thích hợp.
Singapore, Indonesia và Thái Lan là ba quốc gia không liên quan đến tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông, nhưng quan ngại về tình hình. Cả ba quốc gia ủng hộ việc ra một tuyên bố riêng về tình hình Biển Đông tại AMM-45, nhưng ý tưởng này bị chủ tịch ASEAN phản bác vì lý do là Trung Quốc và Philippines đã có hội đàm song phương, và căng thẳng ở bãi cạn Scarborough cũng đã dịu đi nên không cần ra tuyên bố như vậy.
Theo nhà báo Thanida, chính quyền Bangkok tỏ ý ủng hộ việc giải quyết tranh chấp của từng quốc gia bằng con đường song phương, mà đây cũng là quan điểm của Trung Quốc. Vì Thái Lan từng có kinh nghiệm trong việc sử dụng cơ chế ASEAN để giải quyết tranh chấp biên giới với Campuchia ở khu vực đền Preah Vihear (Thái Lan và Campuchia đã ký vào thoả thuận hoà giải tại Indonesia, hai nước rút quân khỏi vùng xung đột dưới sự giám sát của quan sát viên Indonesia) nên Bangkok muốn áp dụng cách thức tương tự với vấn đề Biển Đông. Thái Lan không muốn những quốc gia khác can thiệp vào vấn đề này vì tin rằng các xung đột song phương có thể giải quyết được giữa những quốc gia liên quan. Tuy nhiên, trước hết, các quốc gia phải tự kiềm chế và lựa chọn một giải pháp đàm phán thay vì sử dụng vũ lực.
Theo nhà báo Thanida, chính quyền Bangkok tỏ ý ủng hộ việc giải quyết tranh chấp của từng quốc gia bằng con đường song phương, mà đây cũng là quan điểm của Trung Quốc.
Trong bài đăng trên báo The Nation, nhà báo Kavi Chongkittavorn cho biết Trung Quốc và Mỹ đã tích cực vận động hành lang Thái Lan để ủng hộ quan điểm của hai nước này. Thậm chí đã có gợi ý rằng nếu đề xuất của Philippines được ghi nhận trong thông cáo chung của hội nghị thì cả Trung Quốc và Philippines đều phải được nhắc đến và lên án vì hành động gây ra căng thẳng trên Biển Đông.
Hiểu rõ vai trò của Thái Lan trong ba năm tới nên Trung Quốc đã tăng cường quan hệ với Thái Lan, đặc biệt ở lĩnh vực quân sự, bằng các chuyến thăm cao cấp giữa các lãnh đạo quân đội hai nước trong tháng 4 năm nay. Lần đầu tiên kể từ 15 năm qua một bộ trưởng Quốc phòng Thái Lan cùng phái đoàn cao cấp gồm tham mưu trưởng, tư lệnh tối cao và lãnh đạo các lực lượng vũ trang đến thăm Trung Quốc. Tiếp đoàn Thái Lan là bộ trưởng Quốc phòng Lương Quang Liệt và nhiều quan chức quân đội cấp cao khác.
Tuy nhiên, quân đội Thái Lan có rất ít ảnh hưởng liên quan đến các chính sách ngoại giao, đặc biệt trong các vấn đề ASEAN, trừ phi liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia. Bộ Ngoại giao Thái Lan đã khẳng định quan điểm của người Thái: các bên liên quan giải quyết tranh chấp trên cơ sở hoà bình, hợp tác xây dựng COC và ASEAN sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc đối thoại để dẫn đến giải pháp cuối cùng. Vụ trưởng vụ ASEAN thuộc bộ Ngoại giao Thái Lan Arathayudh Srisamoot tuyên bố trong nhiệm vụ điều phối viên, Thái Lan sẽ không để tranh chấp Biển Đông cản trở hợp tác giữa ASEAN và Trung Quốc, mà sẽ đóng vai trò xây dựng để tạo ra môi trường tích cực trong khu vực nhằm thúc đẩy hợp tác các lĩnh vực thế mạnh hiện nay của ASEAN với Trung Quốc.
Trong hai năm 2013 và 2014, Brunei Darussalam và Myanmar sẽ lần lượt đảm nhiệm chức vụ chủ tịch ASEAN. Nhà báo Kavi thể hiện quan điểm về hai quốc gia này rằng: “Thành thực mà nói, cả hai quốc gia này đều ủng hộ quan điểm của Campuchia về vấn đề Biển Đông”. Mặc dù Brunei là một trong những bên cũng tuyên bố chủ quyền tại Biển Đông, nhưng quốc gia này chưa từng nêu vấn đề hoặc thể hiện quan điểm của mình trong những cuộc thảo luận gay gắt ở hội nghị AMM-45. Nhưng Brunei và Myanmar đã thể hiện lập trường rằng các tuyên bố chủ quyền chồng chéo nên được giải quyết giữa các bên liên quan thông qua đối thoại mà không được viện đến vũ lực.
nguồn
