Trong một bài viết hồi tháng 7 trên tạp chí “Chính sách Đối ngoại”, Trợ lý biên tập Elias Groll đã đánh giá đảo Ba Bình/Thái Bình là một trong 5 điểm nóng ở Biển Đông. Nằm tại vị trí gần như trung tâm Biển Đông, cách bờ biển Việt Nam khoảng 600 km, cách đảo Palawan khoảng 500 km và cách bãi cạn Scarborough khoảng 800 km, đảo Ba Bình được đánh giá là một trong những vị trí kinh tế và chiến lược.
Tờ “Thời báo châu Á” mới đây dẫn lời Giáo sư trường Hải quân Mỹ James Holmes nói rằng “đảo Thái Bình đủ lớn để trở thành một trung tâm hậu cần”. Theo ông Holmes, nếu Trung Quốc chiếm được quyền kiểm soát đảo này thì đỡ được nửa đường đến Eo biển Malắcca, eo biển nằm trên tuyến đường giao thông rất quan trọng từ châu Âu, châu Phi, Nam Á, Trung Đông đi Đông Nam Á và Đông Á. Tầm quan trọng của tuyến đường qua Eo biển Malắcca có thể sánh ngang với kênh đào Suez hoặc Panama.
Từ tháng 10/1956, Đài Loan giành quyền kiểm soát đảo Ba Bình và hiện đang tuyên bố tranh chấp toàn phần ở Trường Sa. Tất cả mọi hoạt động được cho là nhằm bảo vệ chủ quyền đều được Đài Bắc thể hiện tại hòn đảo lớn nhất ở vùng biển tranh chấp. Thời gian gần đây, khi tình hình Biển Đông sôi động, những nhà lập pháp Đài Loan kêu gọi tăng cường vai trò quân đội trong phòng vệ đảo. Hồi tháng 4, sau chuyến đi đến đảo Ba Bình, Nghị sĩ Quốc Dân đảng Lâm Úc Phương đã đề nghị tăng cường pháo cao xạ và súng cối trên đảo. Tháng 5 vừa qua, Ủy ban Quốc phòng Đài Loan đã thông qua dự luật yêu cầu Bộ Quốc phòng chuyển vũ khí ra đảo. Khoảng cách từ Ba Bình đến thành phố Cao Hùng khoảng 1.600 km, từ lâu được xem như một giới hạn của Đài Bắc trong việc kiểm soát đảo. Tuy nhiên, cũng tháng 5 vừa qua, Đài Loan thành lập phi đội không quân đặc biệt có khả năng đến đảo Ba Bình trong vài giờ.
Lực lượng tuần duyên Đài Loan ngày 12/8 thông báo sẽ tập trận bắn đạn thật vào tháng tới tại hòn đảo tranh chấp này. Đây là hành động mới nhất sau hàng loạt bước đi mang tính quân sự trên Biển Đông. Có thông tin cho biết Đài Loan có thể tập trận với các loại vũ khí mới vừa được chuyển đến bao gồm các khẩu trọng pháo nòng 40 mm có thể bắn xa 10 km và súng cối nòng 120 mm có tầm bắn 6 km. Tất cả các loại khí tài này đều có tầm xa hơn loại Đài Loan đang triển khai trên đảo. Tiến sĩ sử học Nguyễn Nhã nhận xét động thái này như sau: “Từ khi Đài Loan dùng vũ lực tiếp quản Ba Bình thì ít khi có thể hiện như thế. Thành ra có một cái gì đó khác thường trong khi ‘Biển Đông ngày càng nổi sóng’”.
Năm 2006, Đài Loan xây đường băng dài khoảng 1.150 m trên đảo Ba Bình, đủ để đáp ứng được các loại máy bay lớn như Hercules C-130, trước sự phản đối của Việt Nam, Brunây, Malaixia và Philíppin. Có tin cho biết Đài Loan còn định kéo dài đường băng thêm 500 m. Nếu kế hoạch này được thực hiện, chẳng những các loại máy bay C-130 có thể đáp an toàn hơn mà còn mang một ý nghĩa khác. Cây bút Michael Cole (thường trú tại Đài Loan) viết trên tờ “Nhà Ngoại giao” gần đây dẫn lời một quan chức an ninh giấu tên cho biết đường băng sau khi được kéo dài có thể tiếp nhận máy bay tuần tra trên biển P-3C “Orion” mà Đài Loan đã đặt mua 12 chiếc cũ của Mỹ từ năm 2007.
Những diễn biến trên Ba Bình mặc dù không ồn ào nhưng ngày càng quyết liệt khiến người khác phải chú ý. Những vụ đụng độ xảy ra trên Biển Đông giữa Trung Quốc và các nước láng giềng trong hai năm trở lại đây làm cho nhiều người bỏ quên sự quan trọng của đảo Ba Bình. Biển lặng xung quanh Ba Bình không có nghĩa tầm quan trọng của nó giảm đi. Xem ra Đài Loan luôn ý thức được mình đang làm gì.
Điều gì đang diễn ra trên đảo Ba Bình?
