Ngày 31/7, trang mạng “Đông Nam” (Trung Quốc) đăng bài viết “Đảo Thái Bình có thể trở thành thí điểm hợp tác quân sự hai bờ” của tác giả Vương Kiến Dân, chuyên viên Phòng Nghiên cứu Đài Loan của Viện khoa học xã hội Trung Quốc, trong đó tác giả cho rằng đứng trước cục diện Nam Hải (Biển Đông) biến đổi sâu sắc, hai bờ Eo biển Đài Loan cần phá vỡ cục diện bế tắc về chính trị, đứng trên tầm cao của một Trung Quốc tổng thể và của toàn dân tộc Trung Hoa, tăng cường hợp tác trong vấn đề Nam Hải, cùng nhau bảo vệ chủ quyền và lợi ích Nam Hải, cùng nhau duy trì lợi ích chung của dân tộc Trung Hoa, trong đó tác giả đã đưa ra kiến nghị 5 điểm nhằm biến đảo Thái Bình (đảo Ba Bình của Việt Nam) trở thành thí điểm hợp tác quân sự hai bờ.
Thứ nhất, hai bờ Eo biển Đài Loan cần tiếp tục cùng nhau tăng cường quyền phát ngôn của Trung Quốc đối với chủ quyền Nam Hải, tăng thêm nhận thức chung về bảo vệ chủ quyền biển đảo giữa hai bờ. “Chủ quyền thuộc về ta” hoặc dân tộc Trung Hoa có chủ quyền tại Nam Hải là nhận thức chung cơ bản của hai bờ. Trong xử lý vấn đề tranh chấp Nam Hải, hai bờ cần tiếp tục kiên trì và tăng cường nhận thức của Đại lục hoặc hai bờ đối với chủ quyền Nam Hải. Trên cơ sở đó, thiết lập tư tưởng và ý thức hai bờ có trách nhiệm và nghĩa vụ chung trong việc bảo vệ chủ quyền Nam Hải, tạo điều kiện cần thiết cho hai bờ trong tương lai lấy hành động thực tế bảo vệ chủ quyền và lợi ích tại Nam Hải.
Thứ hai, trong vấn đề cùng nhau bảo vệ chủ quyền và lợi ích Nam Hải, hai bờ Eo biển Đài Loan có thể triển khai hợp tác theo từng bước, phân cấp bậc và các bộ ngành. Đầu tiên là tiếp tục mở rộng giao lưu giữa các cơ quan học thuật và nghiên cứu không chính thức hai bờ trong vấn đề hợp tác Nam Hải, hình thành dư luận và không khí xã hội rộng rãi giữa nhân dân hai bờ trong việc cùng nhau bảo vệ chủ quyền và lợi ích Nam Hải. Hai là, các bộ ngành khác nhau của hai bờ như ngư nghiệp, năng lượng, du lịch có thể lần lượt triển khai hợp tác Nam Hải trên các lĩnh vực này. Ba là, thúc đẩy Hiệp hội quan hệ Hai bờ Eo biển Đài Loan và Quỹ Giao lưu Hai bờ Eo biển cùng thành lập Tiểu ban công tác về vấn đề Nam Hải, trở thành một cơ chế hợp tác Nam Hải mang tính lâu dài. Cuối cùng, đưa chủ đề hợp tác Nam Hải vào chương trình nghị sự của Hiệp hội quan hệ hai bờ Eo biển Đài Loan và Quỹ giao lưu hai bờ Eo biển, lựa chọn thời cơ thích hợp ký hiệp định hợp tác Nam Hải giữa hai bờ, nội dung và chi tiết cụ thể do hai bờ cùng thảo luận quyết định. Hai bờ có thể tính toán và chuẩn bị, cùng nghiên cứu và xây dựng chiến lược phát triển lớn lâu dài khai thác tài nguyên Nam Hải, đồng thời coi đó là kế sách lớn trăm năm phục hưng dân tộc Trung Hoa trong tương lai.
Thứ ba, trong sách lược hợp tác Nam Hải, hai bờ cần xử lý tốt quan hệ giữa bảo vệ chủ quyền và tranh thủ lợi ích kinh tế. Trong nguyên tắc cơ bản cùng bảo vệ chủ quyền Nam Hải của Trung Quốc, trong bối cảnh hợp tác quân sự và hợp tác phòng thủ hai bờ không thể thúc đẩy, hai bờ có thể tiến hành hợp tác mang tính chức năng, vụ việc và mang tính kinh tế, trọng điểm đặt vào các mặt như an toàn vận tải đường thuỷ, quan trắc khí tượng, bảo vệ môi trường sinh thái, khai thác tài nguyên biển, nhất là khai thác dầu khí và du lịch Nam Hải. Điều quan trọng là hai bờ tăng cường hợp tác khai thác dầu khí Nam Hải, hợp tác du lịch Nam Hải và hợp tác ngư nghiệp Nam Hải, cùng nhau bảo vệ tàu cá, tàu hàng, vừa có thể thể hiện chủ quyền của Trung Quốc, vừa có thể thu được lợi ích kinh tế. Sau khi quan hệ chính trị hai bờ được cải thiện và điều kiện chín muồi, hai bờ có thể tiếp tục thúc đẩy hợp tác quân sự và vấn đề hợp tác phòng thủ quân sự tại Nam Hải, dùng sức mạnh quân sự bảo vệ chủ quyền và quyền lợi Nam Hải của Trung Quốc.
Thứ tư, coi hợp tác phòng thủ Nam Hải là khâu đột phá nhằm xây dựng cơ chế lòng tin quân sự giữa hai bờ. Xây dựng cơ chế lòng tin lẫn nhau về an ninh, quân sự hai bờ đã trở thành vấn đề quan trọng được cả hai bên quan tâm thảo luận, nhưng luôn bị hạn chế bởi hiện thực chính trị nên không có tiến triển thực chất. Do vấn đề Nam Hải ngày càng nổi cộm, trở thành thách thức và nhu cầu bức thiết chung cần giải quyết, hai bờ có thể tiến hành thảo luận về vấn đề hợp tác quân sự và hợp tác phòng thủ Nam Hải, thậm chí ký hiệp định hợp tác mang tính chuyên biệt. Các nước liên quan tới Nam Hải, thậm chí Mỹ, Nhật Bản cũng hết sức lo ngại sự hợp tác giữa hai bờ trong vấn đề Nam Hải. Khi báo cáo trước “Viện lập pháp”, Cục trưởng Cục An ninh Quốc gia Đài Loan Thái Đắc Thắng cho biết quan chức các nước xung quanh Nam Hải như Philíppin, Inđônêxia, Việt Nam đều công khai hoặc với tư cách cá nhân yêu cầu Đài Loan không bắt tay với Trung Quốc đại lục trong vấn đề Nam Hải. Nếu hai bờ hợp tác quân sự trong vấn đề Nam Hải, tất sẽ hình thành lực lượng uy hiếp to lớn đối với các nước liên quan xâm chiếm chủ quyền và lợi ích Nam Hải, có lợi cho việc bảo vệ chủ quyền và biên giới biển đảo của Trung Quốc. Đặc biệt khi điều kiện chín muồi, hai bờ cần cùng nhau xây dựng và bảo vệ đảo Thái Bình, biến đảo này thành thí điểm hợp tác quân sự hai bờ và căn cứ quân sự bảo vệ chủ quyền Nam Hải của Trung Quốc.
Thứ năm, hai bờ eo biển cần giải quyết ổn thoả vấn đề địa vị, vai trò của Đài Loan tại Nam Hải và vấn đề Đài Loan tham gia “Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông” (DOC). Đài Loan là một bên trong “5 nước 6 bên” (hoặc 6 nước 7 bên) liên quan trực tiếp đến vấn đề Nam Hải, nhưng vì Đài Loan không phải là quốc gia chủ quyền, chỉ là một nền kinh tế hay thực thể chính trị, mặc dù luôn tuyên bố “Trung Hoa Dân Quốc” có chủ quyền tại Nam Hải, nhưng vì tính đặc thù của quan hệ hai bờ và tính đối kháng chính trị nên không thể trực tiếp tham gia quá trình thảo luận và thương lượng DOC và bị gạt ra ngoài. Muốn hợp tác trong vấn đề Nam Hải, phát huy vai trò đặc thù của Đài Loan, nhất là lợi dụng công năng của đảo Thái Bình, đảo lớn nhất thuộc quần đảo Nam Sa (Trường Sa), cần trước tiên hiệp thương và thảo luận vai trò của Đài Loan trong vấn đề Nam Hải. Điều này vừa liên quan đến vấn đề Đài Loan tham gia không gian quốc tế, cần Đại lục tính toán toàn cục, trong nguyên tắc một nước Trung Quốc, cho Đài Loan tham gia một cách hợp lý vào cơ chế giải quyết tranh chấp Nam Hải, cùng nhau bảo vệ lợi ích hai bờ và lợi ích dân tộc Trung Hoa. Ngoài ra, Đại lục trước tiên cần gấp rút định ra “Cương lĩnh chính trị Nam Hải” một cách rõ ràng, chi tiết, xây dựng cơ chế phối hợp chính sách và trù tính cấp cao Nam Hải, xây dựng “hệ thống quản lý Nam Hải”…
Tác giả cho rằng hợp tác Nam Hải giữa hai bờ có ý nghĩa to lớn, ảnh hưởng sâu rộng, có tính hiện thực, tính bức thiết mạnh mẽ và có kiến nghị và ý tưởng của các giới học thuật, nhưng việc biến ý tưởng này thành hiện thực vẫn hết sức khó khăn. Chỉ cần đối kháng chính trị và đối lập chính trị hai bờ vẫn tồn tại, chỉ cần hai bờ không có nhận thức chung cơ bản hoà bình thống nhất và bảo vệ lợi ích toàn thể dân tộc Trung Hoa, hợp tác hai bờ trong vấn đề Nam Hải sẽ rất khó khăn, lợi ích của dân tộc Trung Hoa sẽ bị tổn thất, bi kịch lịch sử của dân tộc Trung Hoa sẽ còn tiếp diễn. Vì vậy, chỉ có hai bờ thiết thực tăng cường hợp tác trong vấn đề Nam Hải, vừa phù hợp với lợi ích của Đài Loan, vừa phù hợp với lợi ích của Đại lục, như vậy mới có thể bảo vệ lợi ích chung cho toàn thể dân tộc Trung Hoa./.
Chuyên gia Trung Quốc: Đảo Thái Bình có thể trở thành mô hình thí điểm hợp tác quân sự hai bờ
