Ngày 26/6, tạp chí “Pháp trị cuối tuần” (Trung Quốc) đăng bài viết “Việt Nam gây hấn, Trung Quốc không còn đường lùi” của Phó Giáo sư Vĩ Dân thuộc của Học viện Quan hệ Quốc tế, Đại học Bắc Kinh. Tác giả cho rằng trong bối cảnh tình hình Biển Đông phức tạp như hiện nay, chỉ có “ứng chiến” là con đường hữu hiệu để bảo vệ quyền lợi của Trung Quốc ở Biển Đông và phá vỡ cục diện bao vây Trung Quốc.
Phó Giáo sư Vĩ Dân cho rằng Việt Nam luôn có hành động thách thức Trung Quốc tại Biển Đông. Gần đây nhất, Việt Nam cho máy bay chiến đấu Su-27 tuần tra, giám sát tại Trường Sa và Quốc hội thông qua “Luật Biển Việt Nam”. Trong bối cảnh sự đối đầu Trung Quốc-Philíppin tại bãi cạn Scarborough (Philíppin gọi là Panatag, Trung Quốc gọi là đảo Hoàng Nham) vẫn chưa lắng xuống, thực chất những động thái mạnh mẽ của Việt Nam nhằm mục đích gì?
Thứ nhất, Việt Nam thể hiện quyết tâm bảo vệ lợi ích tại Biển Đông. Thứ hai, Việt Nam xác định rõ không ngại sử dụng biện pháp quân sự trong giải quyết tranh chấp với Trung Quốc ở Biển Đông. Thứ ba, Việt Nam chuyển cho Trung Quốc một thông điệp mạnh mẽ, đó là mô hình bãi cạn Scarborouh hoàn toàn thất bại đối với Việt Nam. Do vậy có thể dự báo, tranh chấp Biển Đông giữa Trung Quốc và Việt Nam sẽ bước vào một giai đoạn mới, “lấy hành động đối hành động”, “lấy kiểm soát thực tế làm mục tiêu”, “lấy cọ sát làm biện pháp đối kháng”.
Tàu cá, giàn khoan của Trung Quốc có thể gặp phải sự quấy nhiễu, xua đuổi, thậm chí là tấn công của lực lượng vũ trang Việt Nam, quyền lợi của Trung Quốc tại Biển Đông sẽ bị thách thức nhiều hơn, khả năng va chạm, đối đầu quân sự Trung-Việt sẽ tăng đột biến.
Các động thái mới của Việt Nam là kết quả tất yếu của chiến lược Biển Đông và sách lược của Việt Nam đối với Trung Quốc. Đối với Việt Nam, Biển Đông không chỉ là vấn đề kinh tế, tài nguyên, mà còn là vấn đề an ninh quốc gia có ý nghĩa sâu rộng. Chính phủ Việt Nam các thời kỳ đều coi chính sách kiểm soát, quản lý, khai thác Biển Đông là một ưu tiên. Khách quan mà nói, so với các bên tranh chấp tại Biển Đông, mức độ coi trọng, quy hoạch chiến lược, ý chí chính trị, biện pháp và hiệu quả chính sách của Việt Nam đều nổi trội hơn. Rõ ràng, các biện pháp mới đây của Việt Nam cho thấy chiến lược Biển Đông của Việt Nam tương đối thành công.
Phó Giáo sư Vĩ Dân cho rằng sách lược của Việt Nam đối với Trung Quốc là cứng rắn và thách thức, thể hiện qua 3điểm:
Một là, “chiến lược con nhím”, không ngừng tăng cường chuẩn bị về quân sự, thể hiện ý chí chính trị cứng rắn, sẵn sàng sử dụng biện pháp quân sự, khiến cho đối thủ cạnh tranh lo ngại rủi ro, đối mặt với thiệt hại to lớn, từ đó buộc Trung Quốc phải đắn đo trong xử lý vấn đề Biển Đông.
Hai là, “chiến lược mỏ neo”, dùng phương thức “miệng sư tử há to” để có thể giành được nhiều lợi ích hơn trong đàm phán ngoại giao sau này.
Ba là, sách lược đối kháng. Từ khi cải cách mở cửa đến nay, Trung Quốc luôn coi “láng giềng hữu hảo” là hạt nhân trong chính sách ngoại giao, luôn thể hiện thái độ che giấu mâu thuẫn, tránh cọ sát. Chính sách này một mặt có lợi cho việc duy trì cơ hội chiến lược của Trung Quốc, song mặt khác cũng “tạo ra” một nhóm nước xung quanh không coi trọng Trung Quốc và các nước này đã sử dụng quân bài đối kháng để đối phó với Trung Quốc.
Phó Giáo sư Vĩ Dân nhận định Việt Nam là đối thủ dũng cảm của Trung Quốc tại Biển Đông. Để đối phó hữu hiệu với những thách thức của Việt Nam, Trung Quốc cần lấy hành động thực tế trấn áp chiến lược “ứng chiến”, vì đối với một quốc gia như Việt Nam, các “con bài” khác không hiệu quả.
Chuyên gia Trung Quốc đánh giá về tình hình tranh chấp Biển Đông
