Thạc sĩ Hoàng Việt - giảng viên Đại học Luật TPHCM (ảnh), trả lời phỏng vấn Báo Lao Động, nói rằng hành động của Trung Quốc là sự đe dọa đến cộng đồng quốc tế, vi phạm luật pháp quốc tế và Công ước Luật Biển 1982 mà Trung Quốc chính là thành viên.


Thưa ông, sau hàng loạt tuyên bố đòi chủ quyền trên biển Đông, Trung Quốc đã mời thầu dầu khí trên vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam, đó có phải là sự leo thang trong thái độ của Trung Quốc?

- Việc mời thầu cho thấy hành động ngang ngược của TQ. Họ bất chấp tất cả, kể cả công lý như luật pháp quốc tế, Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 mà Việt Nam và TQ đều là thành viên. Công ước quy định rõ quyền của các quốc gia ven biển với vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa, với cả tài nguyên sinh vật và không sinh vật. Quốc gia ven biển có quyền, đặc quyền với thềm lục địa, nếu quốc gia ven biển không khai thác các tài nguyên trên vùng thềm lục địa, các quốc gia khác cũng không được quyền khai thác nếu quốc gia ven biển không cho phép. Các lô đấu thầu TQ đưa ra hoàn toàn nằm trong thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của chúng ta. Hành động của TQ vô cùng ngang ngược, hay có thể nói là sự leo thang, nguy hiểm, đe dọa đến cộng đồng quốc tế. Việc mời thầu này, theo ông mang tính chính trị hay thực tiễn?

- Trong trường hợp này, để các Cty nước ngoài vào lô tranh chấp nằm trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, trong bối cảnh căng thẳng thế này, thực tế khó có thể xảy ra. Việt Nam cũng không dễ gì để điều đó xảy ra. Nhưng đó cũng là hành động chính trị, bộc lộ rõ ràng tham vọng của TQ, là sự thách thức với luật pháp quốc tế.

TQ chào thầu, nếu các Cty nước ngoài có ý định tham gia đấu thầu trong vùng thềm lục địa Việt Nam, thì các Cty đó có chịu chế tài hoặc sự bất lợi nào hay không?

- Chắc chắn họ làm ăn trên vùng biển này sẽ đầy rủi ro. Vì theo Công ước Luật Biển, rõ ràng vùng biển đó phải thuộc quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam. Như tôi nói từ đầu, theo điều 76, 77, 55, 56 trong công ước, cũng như quy định về vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa, nói rõ việc thăm dò khai thác tài nguyên là đặc quyền của quốc gia ven biển, rõ ràng về pháp lý vùng biển đó phải thuộc Việt Nam. Nếu TQ đưa ra mời thầu và các Cty khác đến chắc chắn Việt Nam sẽ làm mọi cách để bảo vệ quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam. Còn nhớ sự kiện năm 1992 khi TQ cấp phép cho Cty của Mỹ khai thác vùng mà TQ gọi là Vạn An Bắc, nhưng thực ra nó là bãi ngầm Tư Chính của chúng ta, chúng ta đã sử dụng nhiều biện pháp, kể cả dùng tàu hải quân bắc loa kêu gọi buộc các tàu phải rút khỏi. Đấy cũng là điều rất rủi ro. Nếu các Cty khác vào đó, Việt Nam sẽ phải bảo vệ, vì đó là vùng biển mà Việt Nam được hưởng theo luật pháp quốc tế.

Việt Nam có thể đấu tranh ra sao trước sự ngang ngược này của TQ?

- Bộ Ngoại giao Việt Nam đã gửi công hàm phản đối. Quan điểm của Việt Nam là giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Chúng ta vẫn giữ cơ bản quan điểm đó. TQ cũng đã ký với VN thỏa thuận chung về các nguyên tắc cơ bản giải quyết tranh chấp trên biển, trong đó Việt Nam nhấn mạnh giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Trong Luật Biển cũng quy định như vậy. Nếu TQ vẫn quyết tâm làm điều đó thì Việt Nam có hành động tiếp theo. Tôi nghĩ có nhiều biện pháp. Việt Nam có thể tham khảo biện pháp của Philippines. Khi TQ có những tranh chấp và tuyên bố trên vùng đặc quyền quốc tế của Philippines thì Philippines nghĩ tới việc đơn phương kiện TQ ra tòa án quốc tế về Luật Biển.

- Xin cảm ơn ông.

nguồn